Эфектыўнасць выкарыстання энергіі ў будынках

Будынкі з нізкім энергаспажываннем, “пасіўныя” будынкі і будынкі з “нулявым” і “станоўчым” энергетычным балансам

Энергаэфектыўныя будынкі праектуюцца з улікам мінімальнага магчымага спажывання энергіі пры іх эксплуатацыі. Энергаэфектыўнасць будынкаў можа забяспечвацца дзякуючы выкарыстанню высокаякасных будаўнічых і ізаляцыйных матэрыялаў, што спрыяе прадухіленню цеплавых страт і забеспячэнню паветранепранікальнасці канструкцый. Неабходнымі папярэднімі ўмовамі забеспячэння энергаэфектыўнасці будынкаў з’яўляюцца якаснае праектаванне канструкцый і кваліфікаванае выкананне будаўнічых работ. Крытычнае значэнне мае змяншэнне да мінімуму колькасці мосцікаў холаду.

Паводле ступені энергаэфектыўнасці будынкі падзяляюцца на чатыры катэгорыі, а менавіта: будынкі з нізкім энергаспажываннем, “пасіўныя” будынкі і будынкі з “нулявым” і “станоўчым” энергетычным балансам. З улікам усяго эксплуатацыйнага цыклу будынкаў аптымальным рашэннем часта з’яўляецца выбар праектаў “пасіўных” будынкаў.

Тып “0” – стандартны дом

Стандартны дом, які праектуецца зыходзячы з умоў задавальнення толькі мінімальных патрабаванняў да энергаэфектыўнасці будынкаў у адпаведнасці з будаўнічымі нормамі.

Тып “І” – будынак з нізкім энергаспажываннем

Будынак з нізкім энергаспажываннем спажывае толькі палову энергіі, неабходнай для эксплуатацыі тыповага будынка. Энергаэфектыўнасць дасягаецца за кошт палепашанай ізаляцыі, уключаючы цеплаізаляцыю вокнаў, а таксама дзякуючы прымяненню сістэм вентыляцыі з рэгенерацыяй цяпла. Зніжэнне ўзроўня энергаспажывання будынка абыходзіцца нязначна (ад 0 да 5%) даражэй за будаўніцтва тыповага дома. Гадавое спажыванне энергіі на ацяпленне будынка з нізкім спажываннем энергіі складае прыблізна 50-60 кВтч/м2.

Тып “ІІ” – “энергетычна пасіўны” будынак

“Пасіўны” будынак спажывае менш за чвэрць энергіі, неабходнай для эксплуатацыі тыповага дома. Ацяпленне такога будынка ажыццяўляецца з выкарыстаннем цеплавой энергіі, якая генерыруецца ў ім. Ніякія асобныя сістэмы ацяплення, акрамя сістэм вентыляцыі з рэгенерацыяй цяпла, у такіх будынках не прымяняюцца.

Азначэнні “пасіўнага” будынка, прынятыя ў розных рэгіёнах Еўропы, засноўваюцца на папярэдніх дадзеных аб энергетычных патрэбах, прадстаўленых у Праекце па прасоўванню “пасіўных дамоў” у Еўропе (PEP), а таксама на выніках даследванняў, праведзеных у рамках праграмы “рацыянальнага выкарыстання энергіі ў Еўропе” (Intelligent Energy Europe).

Вышэйзгаданае азначэнне “пасіўнага” будынка зроблена зыходзячы з паказчыкаў яго энергетычнай патрэбы. Агульная патрэба будынка ў энергіі ацэньваецца на аснове спажывання першаснай энергіі і мае адпаведныя гранічныя значэнні. Напрыклад, у Германіі для ўсёй куплёнай энергіі, якую атрымліваюць з сеткавых крыніц , выкарыстоўваецца каэфіцыент пераўтварэння першаснай энергіі, роўны 2,7. Каэфіцыенты пераўтварэння энергіі ўсталёўваюцца на нацыянальным узроўні.

Краіна  Спажыванне энергіі на ацяпленне і ахалоджванне  Спажыванне першаснай энергіі  Спажытая цеплавая магутнасць  Паветрапранікальнасць пры 50 Па 
  кВтч/м2год  кВтч/м2год  Вт/м2  м3/(м2ч)
Фінляндыя 20 - 30  130 - 140   0.6 
Нарвегія 15 + 3.5(T - 5)
T = сярэднегадовая тэмпература
 

   
Швецыя Поўдзень 45
Поўнач 55
Агульнае спажыванне куплёнай энергіі
  Поўдзень 10
Поўнач 14
~0.6
(0.3 л/см2
Германія 15  120    0.6 
Паўднёвая Еўропа  15 + 15 = 30 120    0.6 


Энергаэфектыўнасць “пасіўнага” будынка залежыць ад канструктыўнага рашэння, прынятага пры праектаванні яго абалонкі, якая забяспечвае нізкія паказчыкі каэфіцыента цеплаправоднасці і паветрапранікальнасці. Будынкі гэтага тыпу маюць добра ізаляваную канструкцыю, высокаякасныя вокны і дзверы.

Вартасць “пасіўнага” дома толькі на 5-10% перавышае вартасць адпаведнага тыповага дома. Тым не менш, дадатковыя выдаткі, звязаныя з прымяненнем больш трывалых канструкцый, кампенсуюцца адсутнасцю патрэбы ў выкарыстанні сістэмы ацяплення. Ніякай спецыяльнай кваліфікацыі рабочых, спецыяльнага абсталявання альбо асаблівых матэрыялаў для будаўніцтва “пасіўнага” дома не патрэбна. У залежнасці ад месцапалажэння “пасіўнага” будынка гадавое спажыванне энергіі на яго ацяпленне можа быць розным, ад 15 кВтч/м2 у Цэнтральнай Еўропе да 30 кВтч/м2 у Паўночнай Еўропе.

Згодна планам Еўракамісіі чакаецца, што да 2015 года тэхналогія будаўніцтва “пасіўных” будынкаў набудзе статус стандарта для новых будынкаў у краінах ЕС.

Тып “ІІІ” – будынак з “нулявым” энергаспажываннем

Побач з “нулявым” энергаспажываннем будынкі гэтага тыпу характарызуюцца нулявымі выкідамі вугляроду ў гадавым вылічэнні. Такія будынкі могуць быць цалкам незалежнымі ад сеткавага энергазабеспячэння.

Тып “IV” – будынак са “станоўчым” энергетычным балансам

У аснову канцэпцыі будынка са “станоўчым” энергетычным балансам лягло канструктыўнае рашэнне для “пасіўнага” будынка, якое забяспечыла яму адпаведны ўзровень энергаэфектыўнасці, дапоўнены прымяненнем убудаваных актыўных сістэм энергазабеспячэння з выкарыстаннем сонечнай ці ветравой энергіі. Продаж у агульнанацыянальную энергасістэму лішкаў электраэнергіі, якую вырабляе сістэма будынка у летні перыяд, дазваляе набываць адпаведную колькасць электраэнергіі ў зімовы перыяд. Неабходнай умовай рэалізацыі такіх праектаў з’яўляецца ўсталяванне адзінага нацыянальнага тарыфа на электраэнергію, а гэтага пакуль што не здолелі дасягнуць многія краіны. Дзеючыя на сённяшні момант тарыфы ў значнай ступені субсідзіруюцца ў мэтах развіцця новай тэхналогіі.

Дадатковыя капітальныя выдаткі пры будаўніцтве дома са “станоўчым” энергетычным балансам складаюць не менш за 10% у параўнанні са стандартным будынкам. Аднак сёння будынкі са станоўчым энергетычным балансам сустракаюцца дастаткова рэдка, аднак у блізкай будучыні развіццё гэтай тэндэнцыі ў галіне будаўніцтва цалкам верагодна.